Ουρολοιμώξεις και νεφροπάθεια

Μπακιρτζή ΤζούλιαΓράφει: Τζούλια Μπακιρτζή, Νεφρολόγος, Διευθύντρια ΜΤΝ “Θεραπευτήριο Αθηνών”


Οι λοιμώξεις του ουροποιητικού είναι παθολογικές καταστάσεις από μικρόβια τα οποία διαμέσου της ουρήθρας αποικίζουν την ουροδόχο κύστη. Όταν η λοίμωξη οριοθετηθεί εντός κύστεως ονομάζεται ‘’κυστίτιδα’’ ή κατώτερου ουροποιητικού, ενώ όταν προσβληθούν οι νεφροί η λοίμωξη καλείται ‘’πυελονεφρίτιδα’’ ή ανώτερου ουροποιητικού.

Η κυστίτιδα και η πυελονεφρίτιδα είναι πιο συχνές στις γυναίκες λόγω ανατομικής δομής. Η λοίμωξη στους άντρες μπορεί να επεκταθεί στον προστάτη αδένα προκαλώντας προστατίτιδα.

Οι λοιμώξεις διακρίνονται επίσης σε:

α) ‘’επιπλεγμένες’’ σε άτομα με:

  • μεταβολικές διαταραχές (διαβήτης, νεφρολιθίαση)
  •  συγγενείς ανωμαλίες (κυστεο-ουρητηρική παλινδρόμηση στα παιδιά),
  • νευρολογικές παθήσεις (παραπληγία, νευρογενής κύστη),
  • ανοσοκαταστολή (μεταμόσχευση, χημειοθεραπεία)
  • μόνιμους ουροκαθετήρες

β) ‘’μη επιπλεγμένες’’ δεν συσχετίζονται ανατομικές ή λειτουργικές ανωμαλίες.

Συμπτώματα:

Κυστίτιδα: δυσουρία, συχνουρία, επιτακτική ανάγκη για ούρηση, υπερηβικό άλγος.

Πυελονεφρίτιδα: εκτός των παραπάνω έχουμε υψηλό πυρετό (>38 C), ρίγος, πόνο στην οσφύ, ναυτία, έμετο.

 

Ο κύριος παθογόνος μικροοργανισμός είναι το κολοβακτηρίδιο Escherichiacoli, που βρίσκεται στο γαστρεντερικό σωλήνα.

Η κλινική εικόνα, η αντικειμενική εξέταση σε συνδυασμό με τις εργαστηριακές εξετάσεις θέτουν τη διάγνωση.

Η γενική ούρων και η καλλιέργεια ούρων επαρκούν για τη διάγνωση της ‘’μη επιπλεγμένης’’ κυστίτιδας.

Στην περίπτωση της  πυελονεφρίτιδας συνήθως κρίνεται αναγκαία η νοσηλεία του ασθενούς για τη χορήγηση ενδοφλέβιας αντιβιοτικής αγωγής με ταυτόχρονη ενυδάτωση.

Οι ‘’επιπλεγμένες’’ ουρολοιμώξεις, οι οποίες εκδηλώνονται σε έδαφος υποκείμενων ανατομικών ή λειτουργικών παθήσεων του ουροποιητικού, απαιτούν επιπλέων, απεικονιστικό έλεγχο:

  • υπερηχογράφημα
  • κυστεοσκόπηση
  • πυελογραφία
  • αξονική τομογραφία
  • ουροδυναμική μελέτη για την εκτίμηση του υπολείμματος των ούρων μετά την ούρηση

Οι ‘’επιπλεγμένες’’ λοιμώξεις του ουροποιητικού έχουν συσχετιστεί περισσότερο με χρόνια νεφρική βλάβη, και χρήζουν άμεσης θεραπευτικής αντιμετώπισης  (παιδιάτρου, ουρολόγου, παθολόγου και νεφρολόγου).

Η πυελονεφρίτιδα και ειδικότερα οι επαναλαμβανόμενες ουρολοιμώξεις στα παιδια αυξάνουν τον κίνδυνο ανάπτυξης νεφρικών ουλών και κατά συνέπεια προοδευτικά νεφρική βλάβη που μπορεί να εξελιχθεί έως και σε νεφρική ανεπάρκεια τελικού σταδίου.

Λόγω της αντιρροπιστικής ικανότητας των νεφρών, ο γνωστός δείκτης νεφρικής λειτουργίας, κρεατινίνη αίματος, μπορεί να ανευρίσκεται σε φυσιολογικά επίπεδα παρά την εγκατεστημένη και εξελισσόμενη νεφρική βλάβη. Το γεγονός αυτό καθιστά αναγκαία τη στενή παρακολούθηση της συγκεκριμένης ομάδας ασθενών, στους οποίους θα εκτιμώνται επιπρόσθετοι δείκτες νεφρικής λειτουργίας όπως η λευκωματουρία και η κάθαρση κρεατινίνης.

Αξίζει να τονίσουμε ότι η αυστηρή  ρύθμιση της αντιδιαβητικής και αντιυπερτασικής αγωγής με κατάλληλους νεφροπροστατευτικούς φαρμακευτικούς παράγοντες είναι βασικό για την διατήρηση της σταθερής νεφρικής λειτουργίας.